пятница, 1 декабря 2017 г.

Как я до этого докатился

Вроде бы я еще не стар, чтобы анализировать свою пройденную жизнь, но что-то побудило меня написать и о том, как меня угораздило заняться литературным творчеством. Возможно, это своего рода оценка промежуточных результатов.


Пробы пера

Кажется, меня с лет шести тянуло к писательству и исследованиям. Помню, как в этом возрасте, я составлял на листе бумаги классификацию видов стихов Винни Пуха: кричалки, пыхтелки, хотелки... Потом в подростковом возрасте, я пробовал писать фантастические рассказы и детективные истории. В это же время до окончания школы писал и стихи на самые разные темы: от котов до международной политики.

В университете где-то на курсе третьем или четвертом меня снова «пробило» на творчество, и я написал несколько юмористических зарисовок. Частично это было связано с тем, что у нас была немного эксцентричная преподавательница педагогики, которая однажды поделила группу на несколько подгрупп и велела каждой сочинить стихи в качестве домашнего задания. Я тогда написал не только стихи, но и несколько рассказов. В отличии от предыдущих своих работ, эти я помню хорошо, и со временем опубликую их онлайн.

После этого я долго пытался убить в себе писателя. Зачем? В какой-то мере я этого стеснялся. Также у меня было много других увлекательных дел, среди которых много времени у меня занимало самообразование в разных вопросах. И долгие годы я удовлетворял свои потребности писать, сочиняя тезисы научных докладов и статей. Также я прорабатывал одну историко-филологическую тему, на базе которой думал написать кандидатскую.

Творческий поиск

Следующим этапом стало создание сайта historiapure. Это был 2010 год. И это был этап активного собирательства чужих наработок и малоизвестных документов по истории и делания выводов. В этот период я еще пытался связать потребность в творчестве со своей карьерой преподавателя вуза. Но кажется, именно тогда я начал активно писать очерки по вопросам истории, которые интересовали меня. Кроме того, сайт historiapure стал платформой, где я публиковал работы своих студентов-переводчиков, без помощи которых не было книги переведенных документов по истории США.

К 2012 году пришло осознание потребности сделать проделанную работу известной публике. Проблема в том, что, если на твою страницу в интернете нет ссылок, то она затеряется среди миллионов других страниц. Поскольку моя «писанина» и собранный материал носили уже научно-исследовательский характер, то я стал искать возможности привязать их к какой-нибудь он-лайн энциклопедии. Так в начале этого года я открыл для себя возможность сотрудничества с сайтом Беларуская Вікіпедыя, которое продолжается до сих пор. В это же время я завел себе блог на blogspot, которым и пользуюсь с февраля 2013 как основным ресурсом.

2010-2013 гг. стали годами моей самой усердной писательской и исследовательской работы. Я писал часами ежедневно, порой жертвуя сном и другими важными вещами. В эти годы мне удалось определить несколько вопросов истории и филологии, которыми я продолжаю заниматься по сей день. Хотя сейчас я бы и не стал повторять такого надрывного труда, благодаря этому периоду своей жизни я понял, что нельзя объять необъятное, и стал вырабатывать темп, который позволял бы мне заниматься творчеством без ущерба другим делам своей жизни. Похоже, я до сих пор вырабатываю его...

Мои читатели и критики

Должен признаться, что мои подростковые работы подвергались мягкой или жесткой критике первых читателей, (в основном, членов моей семьи) за исключением младшего брата. Возможно поэтому я периодически пытался убить в себе писателя в возрасте от 20 до 30 лет. Отчасти поэтому я до сих пор испытываю небольшой дискомфорт, когда публикую свои художественные рассказы. Мое научное творчество подвергалось меньшей критике и с ним я дискомфорта не чувствую в принципе.

Как справедливо заметил М. Жванецкий, писать, как и пИсать, надо, когда не можешь терпеть. Когда я понял, что я действительно хочу этим заниматься и увидел в каких областях научного и околонаучного творчества от меня будет польза, мнение читателей для меня не стало настолько значимым. Надо признать, что еще здесь помогает наличие здравой самооценки, когда критика воспринимается как возможность что-то улучшить, а не личное оскорбление. В моем случае, на это потребовались годы.

Читатели могут стать еще одной ловушкой. В принципе, чтобы тебя читали, нужно найти тех, кому это может быть интересно и затрагивать вопросы, которые могут побудить потенциального читателя зайти на твою страницу или взять книгу с полки. Это требует времени и испытания различных вариантов. Но признание читателей может быть как наркозависимость. Если человек сегодня получил 1000 «лайков» в социальных сетях, а завтра нисколько, то он может испытывать те же эмоции, что и наркоман при получении очередной дозы и воздержании от нее. Поэтому я стремлюсь прислушиваться к мнению читателей, но не «заморачиваться» не эту тему.

Польза

Моя основная работа преподавателя английского языка и переводчика мало связана с литературным творчеством. Но иногда мне приходится переводить поэзию или прозу, например, связанную с рекламой какой-либо коммерческой компании. И в этом случае литературные навыки приносят вполне реальные дивиденды.

Однако основная польза от моих работ связана с изучением вопросов истории. За все эти годы мне удалось опубликовать много материалов и исследований по истории США, исследовать большинство заброшенных деревенских кладбищ Минска, а также связать с Википедией ряд малоизвестных материалов по истории Беларуси 1990-х (кого-то удивит, но в этом десятилетии столько «белых пятен»). И это только часть моих исследований. Даже художественные рассказы – это попытка исследования современной истории страны, где я живу под определенным углом зрения. Кому это надо? Тем, кому это интересно.

Писательство как счастье

Для меня писательство – это возможность заниматься тем, что я бы делал, если бы не имел необходимости зарабатывать на хлеб семье. Еще могу добавить, что мой приход к научным исследованиям и блогосфере в чем-то похож на бородатый анекдот про Менделеева: Менделееву приснилось, что он забыл все элементы своей периодической таблицы и, проснувшись в холодном поту, он поспешил их записать. В какой-то момент я понял, что, если буду давить в себе желание заниматься литературным творчеством, откладывая его до лучших времен, то оно погаснет, но останется обида на себя за то, чего не сделал. И это меня подстегнуло к действиям.

Писательство может убить писателя физически или убить в нем желание писать. Поэтому для меня оно стало счастьем, когда я стал в большей мере контролировать вдохновение. Иногда надо заставить себя начать писать, а иногда заставить себя остановиться. Кажется, так можно растянуть это занятие еще на какое-то количество лет и приносить себе радость, а другим пользу.

Как это будет дальше

В настоящее время я готовлю к публикации в бумажном формате книгу рассказов по истории США за собственные средства. Мое имя уже появлялось на печатных изданиях сборников научных публикаций, а еще я был соавтором одного учебного пособия по английскому, поэтому каких-то амбиций насчет покрасоваться с собственными книгами у меня нет. Здесь скорее более прозаичное желание донести эти материалы до некоторых заинтересованных лиц в формате обычной книги.

Буду ли я в дальнейшем издавать другие книги в бумажном виде – пока не знаю. Но в обозримом будущем я планирую продолжать совмещать свою «светскую» работу, семейные и  другие обязанности с литературным творчеством. И продолжать искать баланс между всем этим и чем бы то ни было еще...

понедельник, 20 ноября 2017 г.

Когда ТВ лучше не верить...

С 2014 года я не смотрю телевизор, если не считать отдельных передач и фильмов, доступных в Интернете. В принципе, я ничего не имею против ТВ, как формы передачи информации, но качество содержания программ упало слишком низко за последние годы. И я не могу не видеть, как самые разные люди бездумно повторяют телевизионные стереотипы.

Я уже писал подробней, почему я не смотрю ТВ. Также я писал, какими методами манипуляции фактами пользуются среди прочих и медийные структуры. Поэтому накануне дня телевизионщика напишу только про некоторые стереотипы, насаждаемые современным телевидением. И сразу оговорюсь, речь не идет о "киношных" стереотипах вроде того, что машина, попавшая в аварию, непременно взорвется. Речь идет о новостных и образовательных программах, которые имеют больше отношения к моему блогу, чем художественные фильмы. Для начала пройдемся по некоторым реалиям 2010-х гг.

За последние годы журналистика, как справедливо, на мой взгляд, заметил В. Познер, стала журналистикой мнений. В принципе, и раньше журналист был связан редакционной политикой. Но сейчас очередной виток информационных войн усложняется тем, что люди склонны все меньше читать и предпочитают короткие яркие сообщения в любой "упаковке" (видео, текст). В итоге новостные и аналитические передачи все чаще скатываются в подобие шоу из серии "давай поскандалим". Поэтому значительная часть любого информационного контента на тему гражданской войны на Донбассе или событий в России и на Западе представляет собой не изложение фактов и их взвешенную оценку, а эмоциональный призыв согласиться с определенной политикой или утвердиться в согласии с ней.



Как правило и пророссийские, и условно прозападные каналы, как и любые каналы ТВ и медийные ресурсы в принципе, выдают в эфир примерно 10% новостей, которыми они обладают. Остальные 90% выбраковывают. Кроме того, материал прорабатывают, чтобы его подача не противоречила редакционной политике. Если политика редакции подразумевает осуждение любых антиправительственных акций, то любое мирное шествие с плакатами "долой правительство" будет привязано к устрашающим картинкам о погромах, заговорах и угрозе государству. Если же редакция выступает против действующей власти, то любого пьяного участника такой акции протеста, которого полицейские вывели под руки из колонны демонстрантов, по просьбе таковых, покажут как неоправданно жестокую реакцию власти на голос народного протеста. Ну, а теперь можно перейти к самим стереотипам.

Закон шариата. Не поленитесь загуглить, что это, и вы увидите, что это равзветвленная система законов, которая по-разному проявляется в разных странах исламской культуры. Зачастую, она мало отличается от правовых традиций Европы. Кроме того, в Ираке с 2003 г. студенты права изучают на первом курсе не только законы шариата, но и такие предметы, как "права человека" и "свобода и демократия". Таким образом, закон шариата далеко не всегда означает отрезание ушей и голов христианам или побивание камнями неверных жен.

Радикальный ислам. Не встречал в СМИ выражений "радикальный буддизм", "радикальный католицизм", "радикальное православие", но самые разные вооруженные группы (не будем называть их террористами, чтобы не становиться на чью-то сторону в политической борьбе) - Русская православная армия ДНР, Тигры Освобождения Тамил  Илама, Шин Фейн (радикальное крыло Ирландской республиканской армии) не имели и не имеют никакого отношения к исламу, и при этом являются не только политическими группами, но и религиозными. И к акциям ирландских католиков или протестантов обычно не применяют клеймо "радикальное христианство", в то время как вооруженные группы вроде ИГИЛ, Аль-Каиды или Хамас европейские ТВ дружно привязывают к религии их участников.

Мы окружены врагами. В действительности, каждая страна, которую демонизируют СМИ другой страны - это даже не плавильный котел, где сливаются воедино разные мнения, а салатная миска, где эти мнения и позиции просто перемешаны, но не образуют единого целого. Т.н. "либеральная Европа" - это десятки стран, объединенных единым экономическим пространством, но имеющих множество противоречий как между собой, так и внутри самих себя. Самые разные группы людей преследуют свои интересы и объединяются с другими группами для достижения своих целей по максимуму. Если этих целей достичь становится невозможно, объединения распадаются. Примером тому может быть выход Великобритании из ЕС. Поэтому представлять Европу, как одну большую вражескую армию, по меньшей мере наивно. То же самое в некоторой мере относится и к России, с той разницей, что можно говорить о разнообразии тех, кто поддерживает неограниченную власть Путина по разным причинам, и тем, кому на разных основаниях позволено публично высказывать свою неподдержку президента РФ. И снова это не дисциплинированная армия, готовая выполнить любой приказ, а большая салатница разнообразных мнений, только с меньшим разнообразием, чем на условном Западе.

Наша стабильность против их хаоса / Наша свобода против их несвободы. В действительности информационная война почти всегда подразумевает рассмотрение проблем противника под увеличительным стеклом и игнорирование внутренних проблем. В отношении свободы тоже не всегда все просто. В некоторых странах можно без проблем ругать правительство, но нельзя бесплатно собирать грибы в лесу, а в некоторых других наоборот. И кому-то сбор грибов дороже свободы слова.

Напоследок еще несколько бессодержательных выражений, которыми пользуются на ТВ, чтобы придать событию или факту нужную эмоциональную окраску.

Незаконные вооруженные бандформирования. Где найти законные и безоружные? Этот суповой набор из трех слов используют, чтобы маркировать тех партизан или повстанцев, которые воюют "не за наших".

Психологический экстремизм. Сегодня в России в экстремизме могут обвинить кого угодно, в том числе и тех, кто далек от разжигания ненависти или агрессии. И вот в таких спорных случаях говорят о таинственном психологическом экстремизме, когда несогласие с той или иной точкой зрения уже является угрозой миру в стране, обществе или семье.

Неполиткорректность. Это такое же растяжимое понятие как и "невежливость". Как и высосанный из пальца психологический экстремизм, этот термин не имеет четкого определения и представляет собой удобный ярлык, на мнение, которое не получается переспорить

В лексикон телезрителей входят и такие понятия как "иностранный агент" "нежелательная деятельность", которыми в России оправдывают борьбу со свободой слова. Но к кому и чему будут лепить эти ярлыки, покажет время.

Как не дать ТВ обмануть себя

Самый простой способ избежать пагубного влияния ТВ - не смотреть его. Если потратить время, выделенное на ТВ, на книги или спорт, то пользы будет гораздо больше.

Но, если избежать такого влияния невозможно, стоит помнить несколько моментов.

Когда мы имеем дело с человеком, который то и дело попадается на лжи. Мы ему не верим. В то же время не раз видел, как люди, соглашаются, что по ТВ часто врут, и в то же время безоговорочно верят тому, что оно им вещает... Поэтому лучше всего относиться к показанному на ТВ и к сообщения СМИ в принципе, как к тому, что вполне может быть неправдой. Иногда все, что можно достоверно узнать, это сам факт того, что определенное событие произошло, а все комментарии вокруг него - не более, чем отношение тех или иных людей к причинам и следствиям данного события.

Если у вас появляется ненависть к евреям, русским, украинцам, американцам, чиновникам, оппозиционерам, полицейским, которые ничего вам лично не сделали, значит вы стали жертвой пропаганды очернения этих групп людей. В таком случае стоит задуматься, какие объективные причины к ним так относиться есть у вас, если оставить в стороне ТВ-пропаганду? Чаще всего никаких. Среди этих групп есть хорошие и плохие люди, искренние и лицемерные. И, вероятно, никто из них ваш подъезд не обгадил.

Если какая-то информация подается с большим количеством эмоций, - почти всегда это пропаганда. Корреспонденту, который ведет репортаж, ведущему программы и даже гостю программы не дадут что-то сказать лишнее просто так. Все эмоции взвешены и продуманны. Даже в ладоши на ток-шоу хлопают по команде нужного человека актеры масовки (которые, кстати, в Беларуси зарабатывают на этом 5-10 долларов в час, изображая интерес, возмущение, одобрение и т.п.).

Если какая-то информация авторитетно утверждается по ТВ, как факт, но при этом никаких доказательств не приводится - это ложь.

Если вам хотелось бы узнать больше о каком-то событии, происшествии, нельзя полагаться только на информацию с телеэкрана. Если вы что-то узнали только из ТВ, значит вы почти ничего об этом не знаете. Таковы реалии эпохи журналистики мнений.

Наконец, важно помнить, что если поглощать какую-то информацию, не осмысливая ее с разных сторон, т.е не уделив размышлению время и силы, то идет умственная деградация. С одной стороны создается иллюзия обладанием знаниями, но от неосмысленной информации остаются только общие впечатления (зачастую эмоциональные), а умственные способности атрофируются как мышцы. За слова отвечаю. Сам видел заядлых телезрителей буквально разучившихся думать.

Работники ТВ не только выполняют указания своих редакций, поставляя низкокачественные новости, фильмы и ток-шоу, они и пытаются угодить своим зрителям, которые сами предпочитают деградацию развитию. Что выберете вы - решать вам.

пятница, 17 ноября 2017 г.

Пунктуальность переводчика


О пунктуальности написано немало, и это качество у переводчика проявляется примерно также, как и у других офисных работников или фрилансеров, работающих в удаленном режиме. Поэтому я не буду пытаться открыть Америку, а просто поделюсь своими наблюдениями.

Хорошо знать свою среднюю скорость письменного перевода и прикидывать ее на объем работы. Соответственно, лучше не брать объем, который никак не сделаешь в срок, даже если предлагают золотые горы. Напротив, лучше брать объем с небольшим запасом времени и сразу же начинать делать работу. В таком случае любой форс-мажор можно минимизировать. Это же касается выезда на устный перевод. Если выйти заранее, то риск ошибиться адресом или попасть в пробку не нанесет такого ущерба, как если выходить впритык.

Если брать заказ, требующий определенного времени выполнения, нужно учитывать не только само время выполнения + какое-то дополнительное на возможный форс-мажор, но и другие планы и обязанности переводчика. Это могут быть не только другие заказы. Все что угодно: поход к зубному, родительское собрание в школе и даже время на дорогу до стоматологии или школы (хотя бы пока не изобрели телепортатор).

Что касается того, когда лучше всего работать, сколько спать и т.п., то здесь все индивидуально. Но есть несколько моментов успеха. Здоровое питание, здоровый сон - это то, от чего можно отказаться, если хочешь прожить ярко, но недолго. И кофеин или холодный душ здесь только создадут иллюзию бодрости. Поэтому хорошо, когда подъем, питание и отбой происходят каждый день примерно в одно и то же время. Также при работе за компьютером нужно делать перерывы каждые несколько часов. С другой стороны, хорошо иногда себя чем-то побаловать, создать самому себе моменты радости, иначе это будет не распорядок дня, а тюрьма.

Чтобы избегать отвлечений, хорошо определять сколько времени может уходить на телевизор или социальные сети. Если последнее превращается в проблему, стоит отключать на время работы интернет в устройствах и не открывать соцсети в браузере компьютера, пока не закончил нужный объем работы. Иногда можно посмотреть или почитать что-то дополнительное по проблеме отвлечений (например, такое). А когда не хочется браться за работу, то начать бывает легче, если сначала просмотреть несколько страниц документа на перевод.

Конечно, есть и другие моменты, которые помогают переводчику быть пунктуальней. Ими можно поделиться в комментариях.

Иллюстрация представляет собой творческую обработку комикса Ханны Хиллам белорусским историком и дизайнером П.Ю. Булатым. Источник: https://www.facebook.com/groups/575303142506886/

понедельник, 6 ноября 2017 г.

Неспадзяванчык. Апавяданне


– Ізенька, ідзі да нас, мой харошы, – пяшчотна прамармытаў Макс.
– Хочаш цыгарэтку? – падхапіў яго сябрук Слава.
– Навошта тытунь, гэта ж шкодна для здароўя, – запярэчыў Макс, – лепш хай дакурыць мой венік.
Макс курыў нейкую самакрутку, ад якой ішоў густы белы дым. Зацягнуўшыся яшчэ раз, Макс прапанаваў:
– Ізя, паспрабуй, ён кашэрны.

Антон, яўрэйскі хлопец, якога хуліганы называлі Ізей, маўчаў і слухаў хэві-метал у навушніках. Слава і Макс ледзь стрымліваліся, каб не зарагатаць з яўрэя, і спрабавалі выклікаць яго на размову далей. Але Антон нічога не казаў. У туалеце вну, дзе курылі хуліганы і куды ён зайшоў па патрэбах, нікога больш не было.

– Ізенька, хочаш свежай парнушкі? – сказаў Макс і дастаў мабільны з кішэні.
– Ізя, а ты сёння такі млявы. Ты з жанчынамі забаўляўся ноччу ці сам сябе задавальняў? – падтрымліваў хвалю Слава.
– Давай мы запросім сюды фашыстаў? – прапанаваў Макс маўклівай ахвяры іх кпінаў. Яго сябрук не вытрымаў і нарэшце зарагатаў.

***
У гэты дзень Макс паехаў на работу да мамы і таты адразу, як пакінуў траўмапункт. У кабінет таты, выканаўчага дырэктара кампаніі, якой валодала яго маці, Макс патрапіў без папярэджання бо на рэсэпшэне нікога не было. Тата нават не здзівіўся прыходу сына, толькі падняў галаву ад папер, якія перабіраў на стале.

– Грошай не дам. – адразу кінуў ён Максу.
– У мяне праблемы... – пачаў сын.
– У мяне таксама, – абарваў яго бацька. – І ў нас усіх. Маму арыштавалі. Бізнес канфіскуюць на карысць дзяржавы, і, каб маме не прыйшлося адбыць 5-10 год, нам трэба выплаціць яшчэ 50 тысяч долараў.
– Каму?
– Дзяржаве. Чыноўнікі вырашылі, што раз у нас бізнес паспяховы, наша кампанія павінна быць дзяржаўнай. Трэба было валіць у Харватыю, калі магчымасць была...

Макс пэўна ўпершыню ў жыцці адчуў сваё адзіноцтва. Ён сеў на стул, хацеў закрыць твар рукамі, але зноў згадаў, што правая загіпсавана. Гэта заўважыў і тата.

– Хто цябе адлупцаваў? – запытаў тата такім тонам, як быццам пытаўся пра справы ва ўніверы.
– Аднагрупнік.
– За што?
– Мы стаялі ў туалеце... Я і Славік... Курылі... Заходзіць Антон... Мы па прыколу кажам: хочаш, паклічам сюды фашыстаў. А ён кінуўся на нас, як неадэкват. Збіў з ног. Мне руку зламаў. Славіку галаву разбіў. Крычаў, што яго прабабуля загінула ў мінскім гета. Хіба я ведаў? На выгляд дык лох, а валодае дзюдо і каратэ. Такі неспадзяванчык...

Бацька ўстаў з-за стала і падышоў да Макса. Дастаў пачак цыгарэт. Закурыў сам і даў Максу. Потым спакойна сказаў:

– Ты кажаш, гэта – неспадзяванчык? Калі ты з сябрукамі страляў качак на Сляпянскім вадасховішчы на першым курсе, а мы з мамай плацілі за цябе мянтам і мясцовым бабулям, якія заявілі... Памятаеш? А на другім курсе ты ціскаў дзяўчат, а я плаціў іх бацькам, каб ціха было... Гэта ты памятаеш? А колькі раз мы плацілі розным выкладчыкам у тваім універы, каб паставілі залік? А калі ты на чацвёртым курсе разбіў вітрыну ў рэстаране, святкуючы дзень нараджэння, хто за гэта плаціў?

Макс толькі маўчаў і нервова курыў.

Бацька працягнуў:

– Гэта ты ў нас неспадзяванчык. Я ажаніўся на тваёй маці толькі таму, што яна зацяжарыла ад мяне... Але гэта ўсё ў мінулым... Цяпер думаеш, што рабіць? Вучыся жыць сваім розумам і сам вырашаць свае праблемы. У нас з мамай таксама неспадзяванчык. Дарэчы, практыку табе прыйдзецца прайсці ў іншай арганізацыі, а не гэтай фірме і дыпломную сам пісаць будзеш.

***
Мама адсядзела толькі тры гады. Потым выйшла і энергічна пачала адбудоўваць свой бізнес з нуля. Кампанія, канфіскаваная на карысць дзяржавы, ужо развалілася. І трэба было яшчэ выплаціць палову вялізарнага штрафа, які быў накладзены падчас арышту за парушэнне заканадаўства пры вядзенні бізнеса.

Маме было не да Макса, як і раней. Тата ўжо паспеў развесціся з маці і ўехаць у сваю Харватыю. Пасля арміі Макс здолеў уладкавацца па спецыяльнасці эканамістам у пэўны дэпартамент. Жыццё пачалося наладжвацца. У дэпартаменце работы было не шмат. Галоўнае было адбыць працоўны дзень з 8 раніцы да 5 вечара. І Макс знаходзіў час вывучаць англійскую і JAVA праграмаванне ў рабочы час, каб у перспектыве знайсці больш хлебную работу.

Аднойчы цёмным лістападаўскім ранкам Макс пасля тыдня на непрацаздольным зайшоў у кабінет шэфа пакінуць дакументы на подпіс. Загадчык аддзела адсутнічаў, але на стале былі змены. Звычайна там былі два стосы дакументаў, тэлефон і два стосы газет, якія шэф любіў чытаць, калі не быў асабліва заняты. Але цяпер на рабочым стале стаяў стацыянарны камп'ютар, усе паперы былі складзены ў адзін стос, а газет не было зусім.

– Мабыць, Міхалыч вырашыў-такі засвоіць камп'ютар, – прамільгнула думка ў галаве Макса і, пакінуўшы свае дакументы на стале, ён выйшаў і пайшоў на сваё месца. Праз пару гадзін да яго падыйшла сакратарка шэфа і папрасіла зайсці да яго.

Калі Макс зайшоў у кабінет загадчыка аддзела, яго чакаў яшчэ адзін неспадзяванчык. На месцы шэфа сядзеў Антон і з захапленнем гуляў у «танчыкі» на новым камп'ютары.

– Антон? – запытаўся Макс.
– Макс? – запытаўся ў адказ Антон, не адрываючы позірку ад экрана.
– Не чакаў цябе тут сустрэць. – сказаў Макс крыху разублена і працягнуў – Рады цябе бачыць.
– Гэта не ўзаемна, Макс, – суха адказаў Антон, – пішы заяву аб звальненні па ўласным жаданні.
– Слухай, Антон, я разумею, што мы са Славікам былі яшчэ тыя казлы ва ўніверы, але я быў малады і дурны. Давай забудзем мінулае?
– Макс, я не выскародны рыцар. Ты надта доўга кпіў з мяне, каб я цярпеў тваю прысутнасць у аддзеле, дзе я цяпер загадчык. Калі не хочаш, каб я зрабіў тваё жыццё пеклам, валі адсюль сам. Пішы заяву і валі.

Макса апанавалі розныя пачуцці. Хацелася адначасова плакаць, лаяцца матам, кінуцца на Антона з кулакамі. Але розум падказваў, што Антон здолее выжыць ворага з калектыву. Таму Макс моўчкі ўзяў паперу, напісаў заяву, кінуў Антону і атрымаў абхадны. Праз гадзіну ён ужо выйшаў з будынку дэпартамента і пайшоў уздоўж вуліцы пад дажджом і моцным халодным ветрам. Не хацелася разгарнуць парасон. Нават не хацелася жыць. Але Макс не пайшоў кідацца ў Свіслач. Ён пайшоў у бліжэйшы бар...

Малюнак узяты з сайта esspressoenglish.net у ілюстратыўных мэтах

понедельник, 30 октября 2017 г.

Тады мы ідзем да вас!



Вы ўсё яшчэ ... ? Тады мы ідзем да вас! Гэта фраза з папулярнай тэлерэкламы даўно стала крылатай. Калі я быў падлеткам рэклама як частка бізнесу толькі пачынала раскручвацца ў Беларусі. Не, вядома, яна існавала заўжды, проста 90-я далі ёй пачатак у цяперашнім выглядзе.

Але цяпер рэклама паўсюль. Яна не толькі на тэлеэкране, радыё, у газетах і Інтэрнэце. Яна ў транспарце, на кожным доме, у паштовых скрынях, нават на дзвярных ручках. Некаторых раздражняе тое, што дзеля рэкламы ім могуць патэлефанаваць на дамашні ці мабільны нумар або пазваніць у дзверы. Я на гэта не злуюся і стараюся быць ветлівым з рэкламшчыкамі, нават калі вельмі заняты. Але звычайна загадзя думаю, што мне чарговая прапанова нецікава.

Бывае і што рэклама носіць сапраўды агрэсіўны характар. Астап Бендэр адпачывае. Напрыклад, некалькі дзён таму на гарадскі тэлефон нам званок. Жонка бярэ трубку і праз хвіліну размовы крыху разгублена перадае мне. У трубцы мужчынскі голас дзелавіта:
-- Вы адказны за кватэру?
-- Так, -- адказваю я.
-- Мы праводзім праверку акон у вашым доме. Якія ў вас вокны,: пластыкавыя ці драўляныя?
-- А вы камерцыйная кампанія ці ЖЭС?
-- ЖЭС цяпер не займаецца вокнамі. Мы працуем у адпаведнасцю з загадам Прэзідэнта Беларусі № 554. Наша арганізацыя называецца "Рэліз-вокны" або проста "Служба акон".
-- У нас вокны мянялі адносна нядаўна і мы не маем з імі праблем...
-- Мы выконваем загад Прэзідэнта. Вы можаце сёння пусціць да вас нашага спецыяліста з 12 да 14?
-- Гэта абавязкова?
-- Абавязкова.
-- Я не ведаю, калі ў мяне будзе магчымасць пусціць вашага спецыяліста. Я сам вам патэлефаную, калі буду ведаць.

Выканаўца загадаў Прэзідэнта прадыктаваў мабільны нумар і дадаў, што ўсё роўна абавязаны патэлефанаваць мне зноў. Мы з жонкай загуглілі назву кампаніі, што адразу прывяло да пераадрасацыі на сайт аконнай кампаніі з іншай назвай, дзе ані слова не было пра выкананне распараджэнняў дзяржавы. А сам загад 554, знойдзены на спецыялізаваным партале, быў толькі пра агульныя меры зберажэння энергіі. Тэлефанаваць выканаўцам прэзідэнцкіх дэкрэтаў я не стаў. Чым скончыцца гэта санта-барбара, пакуль не ведаю...

***
У гэтым жа месяцы, аднак, жыццё прымусіла мяне задумацца над сваёй звычкай загадзя вырашаць адмовіцца ад чарговай прапановы, нават да таго як мне яе зробяць. Гэта быў звычайны дзень поўны турбот. Я спяшаўся ад адной справы да другой і адной з такіх спраў было завітаць у банк, каб разблакіраваць адну зарплатную картку і здаць другую, у якой скончыўся тэрмін дзеяння. Пакуль я шыбаваў па вуліцы ад станцыі метро да банка, мяне спыніла дзяўчына, якая раздавала рэкламныя ўлёткі. Гэта было пра магчымасць набыць дысконтную карту ў суседняй аптэцы, але толькі ў той дзень да сямі гадзін вечара. Можа я б і набыў, але часу зусім не меў. Я ўзяў улётку, але так і не скарыстаўся ёй.

У банку мне патлумачылі як разблакіраваць карту і зрабілі яшчэ адну рэкламную прапанову. Я хацеў было адмовіцца, але выслухаўшы яе сутнасць зразумеў, што гэта было тое, што мне трэба. Пры гэтым я заплаціў толькі адзін рубель (0,5 долара ЗША).

Навошта я пішу пра гэта? Жыццё ў вялікім горадзе звязана з вялікай колькасцю прапаноў. І бывае, што мы настолькі стамляемся ад некаторых нецікавых і нязначных для нас ці ўвогуле мухлярскіх, што можам не звярнуць увагу на такія, што нам сапраўды патрэбны. Я ледзь так не зрабіў. А вы заўсёды гатовы ўважліва выслухаць рэкламшчыка, каб пераканацца, што няма нічога вартага ў яго прапанове?

Гл. таксама: Беларусь у палоне хай-тэка

На іншых рэсурсах: Оно того стоило (Самиздат)

Ілюстрацыя зроблена на падставе малюнка з Інтэрнэта.

суббота, 21 октября 2017 г.

Ефим Жук. Выполняю просьбу сына.

Мой хороший знакомый, Валерий Жук, искал возможности восстановить историческую правду о своем отце, Ефиме Игнатьевиче Жуке (1901-1978). В годы ВОВ Е. И. Жук работал на складе медикаментов бухгалтером в районе нынешней ст. м. "Парк Челюскинцев" г. Минска и снабжал партизан медикаментами по "левым" документам. Однако, несмотря на наличие документов, подтверждающих сотрудничество с партизанами, он не получил свидетельство участника войны по неустановленным причинам. Его сын Валерий решил попробовать восстановить справедливость, а я решил помочь ему с публикацией документов, т.к. не уверен, что у Валерия получилось бы найти писателя в Союзе писателей Беларуси, который бы помог ему включить его отца в проект "Никто не забыт. Ничто не забыто" или иным образом изложить его участие в истории прошедшей войны. Добиться чего-то в бюрократических коридорах, тем более совсем немолодому человеку, дело более чем трудное.

Я не работаю глубоко с темой Великой Отечественной войны, просто есть другие вопросы истории, которыми я плотно занимаюсь. Но я использую свой блог для публикации исторических документов, даже если не планирую развивать работу с ними. Поэтому я просто публикую фотографии и сканы документов, собранных сыном об отце, почти без моих комментариев.







 Ксерокопии справок БШПД о том, что Е.И. Жук был связным отряда им. газеты "Правда"


 Ксерокопия рукописной справки подтверждающей статус Е.И. Жука как партизанского связного.
Валерий Жук, сын Е.И. Жука. Октябрь 2017 г. Снимок автора блога.

 Справка, полученная В. Е. Жуком из Национального архива Беларуси.

И напоследок несколько фотографий, из жизни Ефима Игнатьевича Жука...


 Это Ефим Жук в молодости. По утверждению его сына Валерия книга на столе - это Библия, которую его отец читал как воспитанный в семье староверов.


 Это фото относится к службе Ефима Жука (справа) писарем Красной Армии в ходе Гражданской войны 1918-22 гг.

Е.И. Жук в старости (справа) с родственником.

Неразговорчивый (по словам Валерия, он почти не общался с детьми и женой в свободное время, только смотрел ТВ и читал газеты), работящий (работал до 72, пока не подкосило здоровье) он ушел из жизни в эпоху позднего Брежнева и вместе с ним на Северном кладбище Минска сын похоронил и все то, что тот видел со времен Российской империи до конца своих дней. Здесь вы видите лишь остатки памяти о человеке.

суббота, 14 октября 2017 г.

Разам з татам. Апавяданне.


Цікава бывае ездзіць разам з татам. Васе падабалася ездзіць з татам хоць куды, але ў гэты раз трэба было да стаматолага. Калі не будзе плакаць, тата абяцаў «Тэтрыс», таму трэба было быць мужным. І Вася імкнуўся не даваць віду, што яму страшна, калі яны ехалі ў аўтобусе, калі ішлі да белага будынку дзіцячай паліклінікі і потым доўгім калідорам да патрэбнага кабінета.

Чаргі не было, і Вася з татам зазірнулі ў кабінет. У прасторным светлым кабінеце за сталом каля ўваходу сядзелі тры жанчыны ў масках і белых халатах, гутарылі і жартавалі. Яшчэ дзве жанчыны займаліся пацыенткай злева ад уваходу. Другое крэсла было пустым. Васе ўжо лячылі зуб з выдаленнем нерву. Было страшна. Нават не хацелася б і «Тэтрысу», але жаданне сына даказаць таце, што ён мужчына было мацней. І хлопчык рашуча сеў у свабоднае крэсла.

Пакуль тата падпісваў нейкія паперкі, а доктар раскладала інструменты, Вася заўважыў, што ў суседнім крэсле сядзела не дзяўчына-старшакласніца, а зусім дарослая цёця. Неўзабаве, яна паднялася, падзякавала сваім дактарам і нешта сунула адной з іх у кішэню.

Калі доктар пачала свідраваць зуб, Вася ўціснуўся глыбей у крэсла. Ён ужо ведаў, што такое лячыць зубы. У мінулы раз трэба было выдаляць нерв пад пастай Яруса, і боль быў моцным, пакуль паста забівала нерв. Цяпер доктар казала, што дзірка маленькая, што да нерва два кіламетры, але боязь не пакідала хлопца, пакуль не пачалі ставіць пломбу. Тады ён яшчэ раз азірнуўся і ўбачыў, што ў суседнім крэсле сядзеў барадаты дзядзька.

– Цікава, – падумаў Вася, – дарослыя ходзяць лячыць зубы ў дзіцячую паліклініку. Але ўслых нічога не казаў, бо мусіў сядзець з адкрытым ротам.

Калі ўсё скончылася, Вася злез з крэсла, падзякаваў доктару, якая ў адказ дала яму наклейку ад жуйкі з гонкамі формулы 1 за мужнасць, і выйшаў на калідор да таты.

– Ну, герой, вытрымаў? – усміхнуся тата. – Будзе табе «Тэтрыс», але зараз трэба ехаць да бабулі.
– На машыне? – запытаўся Вася.
– Машына спатрэбілася маме. Паедзем на цягніку.

Праз гадзіну яны ўжо сядзелі ў прыгараднай электрычцы і ехалі да бабулі. Ехаць трэба было амаль да самай Оршы. Тата, пакуль ехалі праз Мінск, тлумачыў маме па мабільнаму:

– Нармальна паводзіў сябе... Не плакаў... «Тэтрыс» яму абяцаў... Ну, не цікава яму будзе настольная гульня... Ведаю, што грошай мала, ты мне кожны дзень гэта кажаш... Едзем да тваёй мамы, як ты прасіла... Бывай, зараз зона скончыцца.

Скончыўшы размову з мамай, тата пачаў чытаць газету з анекдотамі, потым дастаў асадку і стаў разгадваць сканворд і нарэшце задрамаў у позе кучара.

Вася рэдка ездзіў цягнікамі. Спачатку назіраў у акно за тым, як бягуць дрэвы, палі, масты, рачушкі, вясковыя дамы і могілкі. Потым стаў назіраць за іншымі пасажырамі ў вагоне.

Была ранняя восень і вагон быў напоўнены дачнікамі. Пераважна гэта былі старыя ці ўжо даволі немаладыя людзі, якія чыталі газеты, спалі ці гутарылі. Вася спрабаваў прыслухацца пра што, але шум цягніка не даваў разабраць.

Раптам у вагон зайшоў малады плячысты кучаравы дзядзька з гармонікам.

– Паважаныя пасажыры, вітаю, крыху музыкі.

Вясёлая музыка адразу спыніла размовы многія зірнулі на гарманіста, нават тата прачнуўся на хвіліну. Потым усе вярнуліся да сваіх гутарак і тата зноў заснуў. А дзядзька з гармонікам спяваў:

Мы с приятелем вдвоем
Сядем, водочки попьем...

Гарманіст вясёла свісцеў, выплясываў і адначасова іграў на гармоніку. Як гэта яму атрымоўвалася, Вася не разумеў.

Скончыўшы граць малады музыка пакланіўся і пайшоў з адкрытым цэлафанавым пакетам па радах. Доўга не прайшоў. З месца недалёка ад Васі падняўся стары марак у флотскай форме.

– Честь и-МЕ-ю! – раздзяляючы слогі і робячы незвычайны націск на некаторыя словы, прамовіў рускі марак. – ВЫ-пей за здо-РОвье моего СЫ-на. Он у меня в Балтийском ФЛО-те СЛУ-жит.

Гарманіст выпіў чарачку гарэлкі і зайграў «Яблычка». Марак выцягнуўся, сціснуў кулак і замахнуўся ім, быццам збіраўся даць у твар музыке. Потым дзёрнуўся усім целам у адзін бок, у другі. Ён рэзка рухаў рукамі, нагамі і тулавам пакуль не скончылася музыка. Пасля гэтага гарманіст і марак селі выпіваць далей.

Вася паглядзеў у другі бок і заўважыў двух мужчын узросту яго таты, якія сядзелі адзін насупраць ускрай лавак, занятых жанчынамі і дзецьмі, пэўна іх сем'ямі, і смяючыся размаўлялі пра штосьці. Відавочна, гэта былі сябрукі.

– Я табе кажу, гэта – лафа, казаў адзін з іх, апрануты ў цёмнае. – Ты проста сядзіш на ток-шоу, пляскаеш ў далоні па камандзе памочніка рэжысёра каму трэба і за гадзіну зарабляеш пяцьдзясят тысяч.
– А пытанні там можна задаваць? – пытаўся яго сябар у светлым.
– Бывае, што дазваляюць, але звычайна не. Залежыць ад інструкцый, якія дае памочнік рэжысёра ці іншыя адказныя за масоўку. Але мяне не цікавіць пра што ідзе гаворка на шоу. На мінулым тыдні было пра школьную адукацыю, учора пра гісторыю Беларусі, заўтра – пра заводы... Галоўнае выконваць сваю ролю як трэба і тады без праблем атрымаеш грошы ў касе пасля шоу. Ты падумай, Сярога, я магу парэкамендаваць цябе ў масоўку. Будзем разам зарабляць.
– Падумаю, але баюся, што засну падчас праграмы... А слухай, гэта перадача «Шукаю. Чакаю.» таксама робіцца акцёрамі масоўкі?
– Наколькі ведаю, там бываюць і тыя людзі, якія сапраўды кагосьці са сваякоў шукаюць. З імі звычайна рэпетыцыі праводзяць... Але асноўная маса – масоўка.

Тут увага Васі пераключылася зноў на гарманіста, які ледзь не прапусціў сваю станцыю і, мацюгнуўшыся, выскачыў з вагона.

– От лихой парень! – казаў яму услед стары марак.

Тут рогат ззаду пераключыў увагу Васі. За спіной хлопчыка сядзела група маладых людзей – тры хлопцы і адна дзяўчына – і рагаталі адно з аднаго.

– Вераніка, – сказаў адзін прышчавы юнак дзяўчыне, – усе дамы дзеляцца на тры катэгорыі: дам, не дам і дам, але не вам. А ты да якой належыш?

Хлопцы зноў зарагаталі, а Вераніка толькі мацюгнулася ў адрас жэўжыка.

– Вой, ты пакрыўдзілася... – зноў чапляўся юнак. – Хочаш, я на калену стану?
– Ну. – адказала дзяўчына.
– Трэба, каб я спачатку захацеў, – і кампанія зноў зарагатала.

У вагон зайшла тоўстая жанчына і громка аб'явіла:

– Каму піражкі?! Ёсць з мясам, павідлам, рысам... Хто жадае – купляе. – І рушыла далей.

– Можна мне з павідлам? – запыталася Вераніка.
– Даганяйце мяне, – прапанавала прадавачка, якая ўжо шпарка прайшла да сярэдзіны вагона.

Дзяўчына зарагатала разам са сваімі кавалерамі і махнула рукой.

Толькі гандлярка піражкамі знікла ў тамбуры, як увайшоў барадаты і валасаты дзед з брудным тварам і ў бруднай вопратцы. На шыі старога вісела каробка, на якой быў наклеены незвычайны малюнак: распяты Ісус вісеў не на крыжы, як на бабуліных іконах, а на нейкім вертыкальным слупе. Васе было цікава, для чаго каробка, але ўсё патлумачыў прышчавы юнак.

Калі дзед падышоў да лавак, дзе сядзела маладзёжная кампанія, і перахрысціўся, юнак-гумарыст сунуў яму грошы і дадаў:

– Ідзі, купі сабе мыла!

Хлопцы і дзяўчына зноў пырскнулі рогатам. Дзед пайшоў далей. Падышоў да лаўкі, дзе сядзеў Вася з татам, і таксама перахрысціўся. Тут Вася зразумеў, чаму старому было патрэбна мыла: ад яго моцна непрыемна пахла брудам і мачой.

– Валі адсюль, бамжара! Ідзі на завод!

Гэта нечакана адрэагаваў другі стары, што сядзеў насупраць Васі і да гэтага часу глядзеў у акно. Стары жабрак відавочна напужаўся і пайшоў далей, пакінуўшы за сабой шлейф «водару» немытага цела. Вочы Васі сустрэліся з позіркам дзеда насупраць і выраз твару апошняга адразу змяніўся. Спадарожнік працягнуў руку хлопцу:

– Вітаю, малады чалавек! Я – дзед Янка! А вас як велічаць?
– Вася...
– Прыемна пазнаёміцца, – дзед Янка паціснуў руку Васе, а потым яго таце, які прачнуўся ад яго крыку на жабрака.

Дзед Янка быў крыху падпіўшы, як тата падчас дня нараджэння ці на Новы год. Але паводзіў сябе ветліва і далікатна. Распытаў тату і Васю пра жыццё, даведаўся пра стаматолага, планы на «Тэтрыс», паездку да бабулі. Паведаў пра сваіх унукаў, якія ўжо у школу ідуць.

Вася ў школу яшчэ не хадзіў. Яму было шэсць. Узрост, калі можна ісці ў школу, а можна не ісці. З аднаго боку яму было цікава пайсці ў школу. З другога, яго мама, школьная настаўніца матэматыкі, заўсёды прыходзіла з работы стомленай і раздражнёнай.

З боку тамбура, ў які выходзілі прадавачка і жабрак, выйшаў яшчэ адзін музыка. На гэты раз з саксафонам. Дзед Янка, пачуўшы яго выкананне, скрывіўся.

– Не ведаю, што рабіць. Ці падысці грошай даць, ці падысці ды ў морду яму даць... Што параіце, Васіль? – звярнуўся Янка да хлопчыка.

– Прапаную яшчэ варыянт, – з усмешкай адказаў тата Васі, – не чапаць яго.
– Так і зробім – згадзіўся дзед і нечакана для сябе дадаў – Прэч з дарогі! Уцякай, бо йдзе Янка п'яны... Ведаеце, хто гэта пісаў? Якуб Колас. Быў час, калі я выкладаў літаратуру ў школе... А потым... Самі ведаеце... У вясковай школе... Прыходзіш у госці да бацькоў сваіх вучняў пасля бацькоўскага сходу. Заўсёды пачастунак і гэта, – стары пстрыкнуў сябе па шыі і працягнуў, – Так скончылася мая праца настаўнікам і завучам... Працаваў потым качагарам. Цяпер на пенсіі. Трэба пакурыць.

Дзед Янка дастаў пачак «Прымы» і прапанаваў таце. Той адмовіўся, і дзед пайшоў у тамбур. Толькі цяпер Вася заўважыў, што у тамбур часта выходзяць мужчыны, у тым ліку стары марак і Сярога з яго сябрам з тэлебачання.

Вася звярнуў увагу на яшчэ адну кампанію трох маладых людзей. Яны сядзелі крыху далей і гулялі ў карты, заняўшы дзве лаўкі. Часам яны прыхлёбвалі з бутэлькі. Адзін з іх казаў астатнім:

– Так. Хто цяпер выігрывае – п'е піва.
– А можа згуляем на якога дахадзягу, як тады? – прапанаваў другі.
– Было б шакаладна даць каму-небудзь у соплі, але ментоў могуць выклікаць. – заўважыў трэці – Лепш на піва.

І хлопцы зноў пачалі гуляць. Вася не заўважыў, хто з іх нарэшце піў піва, бо праз вагон літаральна праляцеў нейкі хлопец-падлетак. Праз хвіліну ён ужо бег зваротна з такім жа ўзбуджаным выразам твару. Прайшло яшчэ крыху часу і «лятун» зноў прабег вагон туды-сюды. Дзед Янка, які ўжо вярнуўся з тамбура, маўчаў. Мабыць яму не падабаўся гэты Ікар, але лезці на яго не збіраўся. І ў вагоне стала цішэй. Было толькі чутна як нейкі стары дачнік ціха спрачаўся с маладым спартсменам за палітыку.

«Лятун» у чарговы раз прабег праз вагон. Не прайшло і хвіліны, як два міліцыянеры з дубцамі і пісталетамі ў кабурах зайшлі ў вагон і пайшлі следам за падлеткам.

З прыходам міліцыі ў вагоне стала ціха. Дзед Янка глядзеў у акно. Марак чытаў кнігу. Сярога і яго сябар сядзелі моўчкі. Аматары піва таксама сядзелі ціха, але яны да гэтага і не шумелі. Вася азірнуўся на кампанію маладых жартаўнікоў, але на іх месцы сядзелі ўжо іншыя людзі.

Міліцыя не вярнулася, як і «лятун» Тут дзед Янка падняўся і развітаўся з Васем і яго татам. На гэтай жа станцыі выйшла і палова вагона, ў тым ліку і амаль усе хуліганы, акрамя таго, што прапанаваў згуляць на дахадзягу. Як толькі яго сябрукі паціснулі яму руку на развітанне і выйшлі, яго ўпэўнены погляд кудысьці знік і ён стаў глядзець у акно.

Стала так ціха, што Вася прытуліўся да таты і заснуў. Яго разбудзіў рогат таты. Вася працёр вочы і заўважыў як недалёка ад іх месца стаіць мужчына ў камуфляжы з вялікім крыжом на шыі, доўгімі сівымі валасамі і касматай барадой і п'яным голасам нешта спрабуе даказаць адной маладой пары, мабыць мужу і жонцы.

– Ну пакажыце мне, дзе ў Бібліі гаворыцца, што можна пакланяцца іконам? - з усмешкай спакойна пытаецца муж і звяртаецца да жонкі – Алеся, дай яму Біблію, калі ласка.

– Але ж нават апостал Па-а-а-вел казаў... – перайшоў на крык мужчына ў камуфляжы і яго далейшыя словы патанулі ў рогаце ўсяго вагона. Асабліва смяяўся тата. Вася таксама смяяўся, але не разумеў чаму. Мабыць таму, што смяяўся тата.

Нейкая жанчына паднялася з месца і звярнулася да сівабародага мужчыны:

– Бацюшка, як вам не сорамна. Вы выпілі і так непрыгожа сябе паводзіце пры ўсіх. Хіба можна гаварыць пра Біблію ў такім месцы і такім стане?

Гэта адразу супакоіла старога, які, як зразумеў Вася, быў святаром.

– Прабачце, – прамармытаў святар – я сапраўды крыху выпіў з суседзямі па дачы. Віно – дар Бога, панеж так... Выбачайце, што так...

Ён падняў свае рэчы і выйшаў з вагона.

Магчыма тату і Васю чакалі б новыя прыгоды ў прыгарадным цягніку, але прыйшоў час выходзіць. Да дому бабулі дайшлі хутка. Тата перакусіў з Васем і яны хутка ляглі спаць, бо бабуля вельмі не любіла, калі ў яе доме клаліся пазней за дзевяць вечара і падымаліся пазней за сем раніцы. Раніцай, калі Вася яшчэ спаў, тата паехаў назад у Мінск. Вася хацеў паехаць з ім, але яго тата не пачакаў....

«Тэтрыс» Вася так і не атрымаў. Спачатку не хапала грошай. Потым тата працаваў усё долей і долей, і яны з сынам бачыліся толькі вечарам і ранкам перад экранам тэлевізара. А там ужо было не да «Тэтрыса». Вучоба, камп'ютарны клуб, курсы англійскай мовы, футбол... Часу ў Васі было мала. Мама казала, што без добра арганізаванага жыцця, яму не быць паспяховым як тата.

А тата сапраўды стаў паспяховым. Калі ў Беларусі сталі развівацца інтэрнэт-тэхналогіі, тата знайшоў прэстыжную пасаду у «танчыках». І цяпер яго жыццё круцілася: Кіпр, ЗША, Расія, Кітай, Аўстралія... Замянілі машыну, чым спынілі бясконцыя скаргі мамы на старую «тачку». Сям'я пераехала на новую кватэру ў Брылевічах і кожную раніцу Вася глядзеў з дваццатага паверху, як будуецца наваколле. Вася купаўся ў Індыйскім акіяне, Міжземным моры, пабываў на Тэнэрыфах, Канарах...

Звычайна тата ездзіў з сям'ёй на адпачынак, але больш за чатыры дні без сваёй работы не вытрымліваў. Браў білет на самалёт і ляцеў у Мінск у сваю кампанію. У Васі было шмат чаго, але было адчуванне, што чагосьці не хапае.

Аднойчы Вася зразумеў чаго. Ён усё часцей і часцей бачыў у сне, як яны з татам едуць у цягніку невядома куды. Тата нічога не гаворыць. Ён проста побач. І, калі сон абрывае будзільнік, хочацца вярнуцца ў гэта адчуванне шчасця, якое немагчыма замяніць камп'ютарнымі гульнямі ці баўленнем часу з сябрамі. Вася бы аддаў свой дарагі смартфон, новы планшэт і фірменную вопратку за магчымасць вярнуцца ў той час, калі яны кудысьці ехалі разам з татам. Не так важна куды, хоць зноў лячыць зубы. Але разам з татам...

Крыніца ілюстрацыі: www.spa.su